Waarom de Action 'survival' messen levensgevaarlijk kunnen zijn
Je staat in de Action, je ziet een survival mes voor €4,99 en je denkt: "Dat is een goede deal voor in mijn bug-out bag." Maar stop even.
Dit soort messen kunnen je letterlijk in de steek laten op het moment dat je ze het hardst nodig hebt. In de wereld van frontier freedom en bushcraft is je mes je belangrijkste gereedschap. Het is niet zomaar een stuk staal; het is je aansteker, je hamer en je reddingslijn in één. Een goedkoop, massaal geproduceerd mes van een discountwinkel voldoet vaak niet aan de eisen die we stellen in de wildernis. Laten we eens kijken waarom die ene koopje misschien wel de gevaarlijkste investering is die je deze week kunt maken.
Waarom materiaal en constructie het verschil maken
Veel van de zogenaamde 'survival' messen bij Action zijn gemaakt van roestvrij staal van lage kwaliteit, vaak aangeduid als 420 of 304 staal.
Dit staal is zacht. Als je een tak moet zagen of een stuk hout moet bewerken, zal de snede snel bot worden of zelfs omklappen.
In de bushcraft-wereld, waar je vuur maakt door hout te raspen, heb je een scherpe, sterke rand nodig die niet breekt. Een bot mes leidt tot onnodige inspanning en onveilige situaties omdat je harder moet drukken en je hand wegglijdt. De tang van het mes – het gedeelte dat door het handvat loopt – is vaak maar half of zelfs maar een kwart lang bij deze budgetmodellen. Dit betekent dat er weinig structuur is om op te vertrouwen.
Als je het mes gebruikt om te kloven of te wrikken, kan het handvat splijten of de tang breken.
Een goed mes heeft een full-tang constructie, waarbij het staal volledig door het handvat loopt. Bij Action-messen zie je vaak alleen een ratelend geluid als je schudt; een teken dat de constructie los en onbetrouwbaar is. De coating op deze messen is vaak een dun laagje verf of een goedkope oxide-coating om roest te verbergen.
Na één weekend in de regen begint deze al te bladderen. Onder de coating zit vaak een inferieure staalsoort die snel roest.
Een mes dat roest, verliest zijn scherpte en wordt onhygiënisch. In een survival situatie wil je niet dat je gereedschap faalt door roest.
Veiligheidsrisico's tijdens gebruik
Een van de grootste gevaren van een Action-survival mes is het handvat. Deze zijn vaak gemaakt van plastic of rubber dat niet is ontworpen voor natte, vieze omstandigheden.
Als je handen nat worden van regen of zweet, verlies je de grip. Een mes dat uit je hand schiet tijdens het hakken is een projectiel dat je ernstig kan verwonden. Goedkope handvatten hebben vaak scherpe randen of naden die blaren en wondjes veroorzaken bij intensief gebruik.
Veel van deze messen worden geleverd met een schede van dun nylon of plastic.
Deze schede is vaak onveilig. De mes kan er gemakkelijk uitschieten als je rent of bukt, wat leidt tot vallen en snijwonden. Een goede schede moet het mes stevig vasthouden, ook ondersteboven. Bij budgetmodellen ontbreekt deze veiligheid vaak.
Je wilt niet dat je mes op de grond valt in een bos of, erger, per ongeluk uit je broekzak glijdt. De punt van deze messen is vaak te fijn of te breekbaar.
Bij het openen van blik of het graven van een gat voor een vuurplaats kan de punt afbreken. Een afgebroken punt kan scherp en gevaarlijk zijn in de schede of in je hand. In de frontier freedom filosofie moet je kunnen vertrouwen dat je gereedschap robuust is. Een mes dat breekt, is een gevaar voor je eigen veiligheid.
Functionaliteit in de praktijk: bushcraft en survival
Stel je voor: je bent in het bos en je wilt vuur maken.
Je hebt een stuk berkenschors nodig en wat droge takken. Een Action-survival mes is vaak te bot om dunne krullen te snijden, net zoals kant-en-klare survival kits in een doosje vaak tegenvallen. Je moet veel meer kracht zetten, wat leidt tot ongecontroleerde bewegingen.
Een bot mes glijdt makkelijker weg van het hout en belandt in je vinger of been. Een scherp mes van kwaliteit snijdt met weinig moeite en geeft je controle.
De meeste van deze budgetmodellen zijn te zwaar voor hun formaat of hebben een verkeerde balans.
Ze voelen aan als een stuk lood in je hand. Tijdens een langere tocht of een noodsituatie wil je een lichtgewicht mes dat je hand niet snel vermoeit. Een zwaar mes met een slechte balans maakt precisiewerk zoals het uithollen van een lepel uit hout bijna onmogelijk. De 'extra's' die vaak bij deze messen zitten, zoals een vuurstarter of een kompas in de handvat, zijn vaak speelgoedkwaliteit.
De vuurstarter is meestal een stuk staal dat niet hard genoeg is om vonken te geven op de juiste manier. Het kompas is vaak onnauwkeurig en niet betrouwbaar voor navigatie.
Vertrouw hier niet op in een echte noodsituatie. Als je slim te werk gaat, kun je een betrouwbare survival kit samenstellen met een degelijk mes en aparte, hoogwaardige accessoires.
Prijs-kwaliteitverhouding: wat krijg je echt?
Voor €4,99 tot €9,99 bij Action krijg je een mes dat er leuk uitziet maar technisch gezien een speelgoedmes is. Vergelijk dit met een basismes van een gerenommeerd merk zoals Mora, dat vaak tussen de €15 en €25 kost. Een Mora Companion is een voorbeeld van een betaalbaar mes dat voldoet aan alle eisen: een full-tang lemmet van hoogwaardig staal, een stevig handvat en een veilige schede.
Het verschil in levensduur en veiligheid is enorm. Er zijn ook duurdere opties, zoals een ESEE 4 of een Bark River Aurora, die richting de €150 tot €200 gaan.
Deze zijn gemaakt voor extreem zwaar werk en gaan een leven lang mee. Hoewel ze duurder zijn, is de investering het waard als je regelmatig in de wildernis bent.
De Action-messen zijn vaak wegwerpgoederen die na een paar keer gebruik moeten worden vervangen, wat op lange termijn duurder is. Let op de specificaties als je koopt. Zoek naar 'full tang', 'carbon staal' of 'Sandvik 12C27 staal' voor goede scherpte en slijpbaarheid.
Vermijd messen met een dik, onhandelbaar lemmet of een plastic schede die kraakt.
Een goed mes voelt solide aan, zonder speling of ratelen. Bij Action is het moeilijk om deze kwaliteit te vinden voor onder de €10.
Praktische tips voor veilig en verstandig kopen
Als je net begint met survival en bushcraft, investeer dan direct in een degelijk basismes en vermijd goedkope batterijen in je uitrusting.
De Mora Companion is een perfecte starter voor ongeveer €18. Het is een mes dat je kunt vertrouwen zonder de bank te breken. Gebruik je oude Action-mes misschien voor lichte taken in de tuin, maar neem het niet mee op een serieuze outdoor trip. Leer hoe je je mes onderhoudt.
Een carbonstalen mes roest sneller, maar het is makkelijker te slijpen. Gebruik een wetsteen of een slijpstaal om je mes scherp te houden.
Een scherp mes is veiliger dan een bot mes. Oefen het slijpen thuis, zodat je het ook in het veld kunt doen.
Reinig je mes na elk gebruik en droog het goed af. Test je materiaal voordat je het nodig hebt. Ga in je achtertuin of op een veilige locatie aan de slag met je mes.
Probeer hout te kloven, vuur te maken en eenvoudige gereedschappen te snijden. Als je merkt dat je mes faalt of onveilig aanvoelt, vervang het dan.
Vertrouw op je eigen vaardigheden, maar ook op je materiaal. In de wildernis is er geen ruimte voor spijt.