Kun je een fatsoenlijke bijl vinden bij de bouwmarkt (Gamma/Karwei)?

Je staat in de Gamma. De geur van verf en zaagsel hangt in de lucht.

Je hebt een bijl nodig. Misschien om wat brandhout te kappen voor je kampvuur, of om een shelter te bouwen midden in het bos.

Je kijkt naar het schap met gereedschap en ziet een paar bijlen liggen, naast de hamers en beitels. Je vraagt je af: is dit het? Kan ik hiermee overleven?

Het antwoord is niet zo simpel als ja of nee. Het is een kwestie van de juiste keuze maken en weten wat je kunt verwachten. Laten we dit samen uitzoeken, alsof we aan de keukentafel zitten met een bak koffie.

Wat is een 'bouwmarkt-bijl' eigenlijk?

Een bijl uit de bouwmarkt is in de basis een stuk gereedschap.

Denk aan de Fiskars of Stanley modellen die je vaak ziet liggen. Ze zijn ontworpen voor licht tot middelzwaar werk. Denk aan het splijten van een paar planken, het doorkappen van een dunne tak of het fijnhakken van stukjes hout voor de open haard. Ze zijn gemaakt voor de gemiddelde klusser, niet per se voor de doorgewinterde bushcrafter die weken in het wild leeft.

De focus ligt op lichtgewicht en gebruiksvriendelijkheid. De meeste bijlen hebben een kunststof handvat, vaak met een ergonomische vorm.

Het blad is over het algemeen wat kleiner en lichter dan dat van een echte outdoorbijl.

Dit maakt ze makkelijk te hanteren, voeker voor korte klusjes. Ze zijn er in allerlei soorten en maten, van kleine hatchets tot grotere bijlen voor brandhout. Het grote verschil met een specialistische outdoorbijl zit 'm in de materialen en de constructie.

Waar een Gransfors Bruks bijl bijvoorbeeld met de hand gesmeed is van hoogwaardig Zweeds staal en een prachtige houten steel heeft, zijn bouwmarkt-bijlen vaak machinaal geproduceerd. Het staal is harder en brozer, de steel is van plastic.

Dit betekent dat ze minder goed bestand zijn tegen extreem zwaar werk of het hakken in hardhout. Ze zijn een budget-alternatief.

Waarom zou je überhaupt bij de Gamma kijken?

De meest voor de hand liggende reden is de prijs. Een echte kwaliteitsbijl van merken als Hultafors of Gransfors Bruks kost al snel tussen de €100 en €200.

In de Gamma vind je bijlen voor een fractie van dat bedrag. Je betaalt vaak tussen de €20 en €50. Dit maakt het een perfecte instapoptie.

Als je net begint met bushcraften of survival, hoef je niet meteen al je spaargeld te investeren in een topmodel.

Je kunt eerst kijken of het je bevalt. Een andere reden is de directe beschikbaarheid. Je bent een weekendje weg en je bent iets vergeten. Of je hebt spontaan zin om het bos in te gaan.

Je kunt direct naar de dichtstbijzijnde bouwmarkt rijden en een bijl kopen. Je hoeft niet te wachten op een online bestelling.

Dit is het voordeel van de 'retailer pivot'; je past je aan aan wat er direct beschikbaar is. Bovendien is het een perfecte optie voor een 'beater' bijl. Een bijl die je niet erg vindt als hij een kras oploopt of als de steel iets slijt.

Je kunt hem zonder zorgen gebruiken voor zware taken zoals het hakken van boomstronken of het bouwen van een groter onderkomen.

Je bewaart je dure, fijne bijl voor de fijnere werkjes en de lange expedities. Zo blijven beide bijlen in optimale staat.

De kern van de zaak: waarop let je bij aankoop?

Als je eenmaal in de winkel staat, zijn er een paar dingen die je direct kunt controleren.

Ten eerste het gewicht en de balans. Pak de bijl vast.

Hoe voelt hij in je hand? De kop moet niet te zwaar aanvoelen ten opzichte van de steel. Een goed gebalanceerde bijl voelt natuurlijk aan en maait soepel door de lucht. Dit is essentief voor een goede, veilige slag.

Je wilt geen bijl die zwaar aanvoelt en waarmee je snel vermoeid raakt.

Ten tweede de stevigheid van de kop. Controleer of het blad goed vastzit op de steel. Schud er een beetje mee.

Er mag geen speling zitten. Bij de goedkopere modellen kan het voorkomen dat de kop losser wordt na intensief gebruik.

Een bijl die los op de steel zit, is levensgevaarlijk. De kop kan er immers afvliegen tijdens een zwaai.

Dit is een kritiek punt bij budgetmodellen. Ten derde de kwaliteit van het staal. Wees alert op inferieur materiaal en nep-staal; dit is lastig te beoordelen in de winkel, maar je kunt wel het een en ander checken.

Kijk of het blad mooi strak is afgewerkt, zonder rare oneffenheden of deuken. Een bijl met een coating (zoals de zwarte coating op veel Fiskars modellen) beschermt het staal beter tegen roest.

Let ook op de klauw aan de achterkant van de bijl. Die is handig om takken mee vast te grijpen of om de bijl vast te zetten op een steel bij het maken van een bijl.

Welke modellen vind je in de schappen?

De meest bekende en betrouwbare keuze in de Gamma en Karwei is de Fiskars X-serie. De X5 (bijl) en X7 (hatchet) zijn populaire modellen.

De X5 weegt ongeveer 580 gram en het blad is 19 cm lang. Hij kost rond de €35-€40. Dit is een fantastische instapper.

Het Composite Plastic handvat is extreem licht en sterk, en de bijl is praktisch onverwoestbaar voor normaal gebruik.

Hij is licht, dus ideaal voor in je rugzak. Als je daarnaast nog een betrouwbare lichtbron zoekt, is onze vergelijking tussen de Petzl Tikkina en Black Diamond Spot erg handig. Een andere optie die je soms ziet zijn de Stanley FatMax bijlen of de bijlen van het huismerk. De Stanley FatMax is een stevige bijl, vaak met een zwaarder blad dan de Fiskars. Dit maakt hem geschikter voor het zwaardere hakwerk.

Hij ligt goed in de hand en is een serieuze concurrent voor de Fiskars. De prijs ligt vaak rond de €40-€50.

Het huismerk is vaak de goedkoopste optie, rond de €20-€25. Wees hier extra kritisch op de bouwkwaliteit, net zoals wanneer je natuurlijke kleding voor outdoor uitkiest. Vergeet ook de kleinere hatchets niet.

Een hatchet is een handbijl, ideaal voor fijnere werkzaamheden en voor in je dagrugzak.

De Fiskars X7 is hier een goed voorbeeld van. Hij is nog lichter dan de X5 en kost ongeveer €30. Perfect voor het klieven van kleine blokjes hout voor je kookvuur. Een hatchet is vaak een betere keuze voor survival dan een grotere bijl, omdat hij veelzijdiger is en minder ruimte inneemt.

Praktische tips voor je nieuwe bouwmarkt-bijl

Een bijl uit de bouwmarkt is niet direct 'battle-ready'. Er is een wereld te winnen met een paar simpele aanpassingen. Allereerst: slijpen.

De bijl komt vaak bot uit de verpakking. Met een goede wetsteen (bijvoorbeeld een Diamantsteen of een wetsteen van Arkansas) kun je de snede scherp maken.

Een scherpe bijl is niet alleen effectiever, maar ook veiliger. Een botte bijl glijdt makkelijker af op het hout. Besteed hier aandacht aan. Investeer in een goede schede.

De meeste bouwmarkt-bijlen komen met een plastic schede die om het blad klikt.

Dit is vaak net niet veilig genoeg voor in je rugzak. Er zijn universele lederen schedes te koop, of je kunt zelf een schede van Kydex maken. Dit beschermt het blad en voorkomt dat je jezelf of je spullen openhaalt.

Veiligheid gaat boven alles. Probeer de steel te verbeteren.

De kunststof handvatten van Fiskars zijn prima, maar sommige mensen houden niet van het gevoel.

Je kunt er een mooi stukje kurk of leer omheen wikkelen voor een betere grip. Dit voelt niet alleen beter aan, maar geeft je ook meer controle. Zorg dat het materiaal goed vastzit en niet kan draaien.

Zo maak je een standaardmodel een beetje 'van jezelf'. En tot slot: wees je bewust van de beperkingen.

Gebruik deze bijl niet om in bevroren hout te hakken of om mee te doen aan extreme 'survival' tests.

Hij is gemaakt voor licht tot middelzwaar werk. Als je hem met respect behandelt, zal hij je jarenlang trouw dienen.

Hij is de perfecte metgezel voor je eerste avonturen, tot je toe bent aan een echte smidse. Ga erop uit en test hem uit. Dat is de enige manier om erachter te komen of hij bij jou past.