Is het legaal om vallen te zetten voor dieren in Nederland?

Je staat midden in het bos, de geur van houtskool hangt nog in de lucht en je hebt net je bushcraft-kamp opgezet. Je denkt: “Ik ga even een paar vallen zetten voor een konijn of eekhoorn, voor het avondeten.” Maar wacht even.

In Nederland is dat niet zomaar toegestaan. De wetgeving rondom vallen zetten is streng, en het is makkelijk om onbedoeld in de problemen te komen.

In dit stuk leg ik je uit wat wel en niet mag, zodat je survival-avontuur niet eindigt met een boete of een bezoekje van de boa.

De basis: wat is legaal en waarom?

In Nederland mag je niet zomaar vallen zetten voor dieren. De wetgeving is gebaseerd op het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), artikel 11.46 (2024).

Dit houdt in dat het opzettelijk doden, vangen of verstoren van dieren alleen mag met een vergunning. Zonder vergunning is het verboden, tenzij er een uitzondering geldt. Veel dieren vallen onder beschermde soorten via de Habitatrichtlijn, het Verdrag van Bern en het Verdrag van Bonn. Deze EU-regelgeving zorgt ervoor dat bepaalde soorten niet zomaar benaderd mogen worden.

Voordat je ook maar denkt aan een val, controleer je of de soort beschermd is. Doe je dat niet, dan loop je het risico op een flinke boete of zelfs een strafzaak.

Schadelijke handelingen met dieren

Wil je weten welke soorten beschermd zijn? Kijk op de website van de Rijksoverheid of gebruik een app zoals “Soortenbank” om snel te checken.

Het is een kleine moeite die je veel problemen bespaart. Elke handeling die schadelijk is voor dieren, zoals het opzettelijk doden, vangen of verstoren, vereist een vergunning. Dit geldt ook voor het plaatsen van vallen.

Een val die bedoeld is voor een konijn, kan per ongeluk een beschermde soort zoals een das of een vos vangen. Dat is niet alleen ethisch verkeerd, maar ook illegaal.

Een voorbeeld: je zet een voetangelval voor een konijn. Een vos loopt erin en raakt gewond. Je hebt nu een beschermde soort verwond zonder vergunning.

De boete kan oplopen tot €20.000, afhankelijk van de ernst van de overtreding.

Geen vergunningplicht

Bovendien kan de zaak worden voorgelegd aan de rechter. Wil je echt vallen zetten?

Overweeg dan om een vergunning aan te vragen via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

Dit proces kan maanden duren en vereist een gedegen motivatie. Voor de meeste bushcrafters is dit niet realistisch, dus focus op alternatieven. Er zijn situaties waarin geen vergunning nodig is. Bijvoorbeeld voor het vangen van dieren voor natuurbeheer, zoals amfibieën overzetten.

Dit is soms vrijgesteld van vergunningplicht, mits het geen schade toebrengt aan beschermde soorten. Een andere uitzondering is het verhandelen van dode dieren.

Volgens artikel 3.22 van de Regeling natuur is dit vrijgesteld, mits je kunt aantonen dat het dier legaal is verkregen.

Bijvoorbeeld een konijn dat je hebt geschoten tijdens de jacht met een geldige jachtakte. Let op: verstoring van dieren is alleen vergunningplichtig als het negatieve effecten heeft op de instandhouding van de soort. Een eekhoorn die je schrikt tijdens je wandeling is dus geen probleem. Maar het systematisch verstoren van een nest of leefgebied wel.

Wet natuurbescherming en valwild

De Wet natuurbescherming is de hoeksteen van de Nederlandse natuurwetgeving. Het beschermt niet alleen dieren, maar ook hun leefgebieden.

Als je vallen zet, valt dit onder “valwild” – dieren die per ongeluk of opzettelijk gevangen worden.

Hier zijn specifieke regels voor. De Gezondheids- en welzijnswet voor dieren speelt ook een rol. Als een dier gewond raakt door je val, ben je verplicht om hulp te bieden.

Vrijstellingen en meldplicht

Dit betekent dat je het dier zo snel mogelijk moet verzorgen of naar een opvangcentrum brengen. Voor bushcrafters is het belangrijk om te weten dat het opzetten van vallen niet alleen een kwestie is van “doen en laten”. Het is een activiteit die impact heeft op het ecosysteem. Wees verantwoordelijk en denk na over de gevolgen.

Er zijn een paar praktische vrijstellingen die je kunt gebruiken. Bijvoorbeeld de opvang van zieke of gewonde dieren.

Als je een gewond dier vindt, mag je het binnen 12 uur overdragen aan een erkend opvangcentrum. Je hoeft hiervoor geen vergunning aan te vragen.

Een andere belangrijke meldplicht geldt voor het vervoer van zieke of gewonde grote hoefdieren. Denk aan reeën, damherten, edelherten en wilde zwijnen. Als je zo’n dier vindt, moet je dit binnen 12 uur melden bij de politie.

Doe je dit niet, dan loop je het risico op een boete.

Voor de praktijk: als je tijdens je survival-avontuur een gewond ree vindt, bel dan direct de politie. Zij regelen de verdere afhandeling. Het is niet alleen verplicht, maar ook ethisch om het dier te helpen.

Praktische tips voor bushcrafters en survivalisten

Wil je toch dieren vangen voor voedsel? Overweeg alternatieven die binnen de wet vallen.

Bijvoorbeeld het vissen met een vergunning of het veilig verzamelen van eetbare planten. Dit is vaak legaler en minder risicovol dan het zetten van vallen.

Als je echt wilt oefenen met vallen, doe dit dan op een veilige manier. Gebruik niet-schadelijke vallen die geen dieren verwonden, zoals een simpele val voor insecten of kleine knaagdieren. Let wel: ook hier geldt dat je moet controleren of de soort beschermd is. Investeer in goede uitrusting.

Controleer altijd de soort

Een merk zoals “Tru-Test” biedt diervriendelijke vallen aan die voldoen aan de wetgeving.

Prijzen liggen rond de €50-€150, afhankelijk van het type. Gebruik alleen materialen van hoge kwaliteit om onnodig leed te voorkomen. Voordat je vallen zet, check je of de diersoort beschermd is.

Gebruik apps of websites van de overheid om snel informatie te krijgen. Dit voorkomt dat je per ongeluk een beschermde soort vangt.

Een handige tip: download de “Wildbeheer” app. Hierop vind je informatie over jachtbare soorten en beschermde soorten.

Het is een must-have voor elke outdoorliefhebber. Als je twijfelt, neem contact op met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Zij kunnen je vertellen of je een vergunning nodig hebt en hoe je deze aanvraagt. Het is beter om eerst te informeren dan achteraf spijt te hebben.

Conclusie: wees verantwoordelijk en geniet

Het zetten van vallen voor dieren in Nederland is niet zomaar toegestaan. De wetgeving is streng, en het is belangrijk om je hieraan te houden.

Controleer altijd of een soort beschermd is, en vraag een vergunning aan als dat nodig is. Voor bushcrafters en survivalisten zijn er gelukkig alternatieven. Vissen, planten verzamelen en het vergelijken van strikken en actieve jacht zijn legale opties.

Investeer in goede uitrusting, leer een visrokerij bouwen met natuurlijke materialen en wees verantwoordelijk voor de natuur. Onthoud: de natuur is er voor iedereen.

Door je aan de regels te houden, draag je bij aan het behoud van de biodiversiteit. En dat is wat frontier freedom outdoor survival bushcraft echt om draait: genieten van de natuur met respect voor alles wat leeft.