Een slee maken van takken (Travois)

Een travois is simpelweg een frame van takken waarmee je een slee-achtig gevaarte bouwt om spullen mee te trekken. In de bushcraft-wereld noemen we dat vaak een ‘drag-sled’ of ‘toboggan’, en het is een lifesaver als je zware lasten door ruw terrein moet slepen.

Je trekt hem voor je uit, niet op je rug, en dat scheelt een boel energie. Denk aan een houthakker die een flinke boomstam mee neemt, of een overlevende die een zware rugzak en shelter-materialen vervoert. Het is een oude techniek, maar nog steeds super effectief.

Het maken van een travois is een vaardigheid die je overlevingskansen aanzienlijk vergroot.

Je hoeft niet te wachten op een auto of een paard; je gebruikt wat de natuur je geeft. Bovendien is het een prachtige oefening in bushcraft: je leert knopen, het gedrag van hout en het inschatten van gewichten. Je bent flexibel en onafhankelijk. En eerlijk? Het voelt gewoon goed om iets te maken dat zo’n direct nut heeft.

De basis: hoe een travois werkt

De kern van een travois is een driehoekig frame. Twee lange palen lopen schuin naar voren en kruisen elkaar bovenaan.

Een derde, kortere paal vormt de voet en zorgt voor stabiliteit. Aan de bovenkant bevestig je een platform of net voor je spullen. De hele constructie rust op een punt aan de voorkant, waardoor hij soepel over de grond glijdt.

Je trekt hem aan een touw of riem, net als een hondenslee. De werking is simpel maar doeltreffend.

De zwaartekracht houdt de last op het platform, terwijl het driehoekige frame de boel bij elkaar houdt.

Je trekt de travois achter je aan, en door de schuine stand blijft de last stabiel. Als je een zware last hebt, zoals een rugzak van 20 kilo plus shelter-materialen, verdelen de palen het gewicht gelijkmatig. Je kunt hem ook gebruiken om een gewond dier of een slapende kind te vervoeren. Het is een universeel stuk gereedschap.

Specifieke details die het verschil maken: de hoek van de palen. Idealiter staan ze ongeveer 45 graden uit elkaar.

Te steil en de travois wordt onstabiel; te vlak en hij glijdt niet goed. Gebruik takken van ongeveer 2 meter lang voor de hoofdpalen en 1 meter voor de voet. De dikte moet stevig genoeg zijn – denk aan een pols dikte, niet dunne twijgjes. En zorg dat je knopen strak en betrouwbaar zijn, zoals een padeye-knoop of een trucker’s hitch.

Stap-voor-stap: bouw je eigen travois

Eerst zoek je de juiste materialen. Je hebt drie stevige takken nodig, bij voorkeur van hardhout zoals eik of berk.

Ze moeten recht zijn en zonder grote scheuren. In Nederland kun je ze vinden in bossen of langs rivieroevers. Let op dat je geen beschermde bomen oogst; gebruik gevallen takken of snoeiafval.

Een bijl of zaag is handig om de uiteinden vlak te maken, maar een scherp mes volstaat ook. Zaag of kap de takken op maat: twee palen van 2 meter en één paal van 1 meter.

Vlak de uiteinden zodat ze stabiel op de grond rusten. Leg de twee lange palen op de grond met de uiteinden bij elkaar.

Vouw ze nu kruislings, zodat ze een ‘X’ vormen. De kruising moet ongeveer 50 cm van de bovenkant zitten. Gebruik een touw van 5-6 mm dikte, zoals paracord of een stevig jachtkoord, om de kruising vast te zetten. Maak een padeye-knoop of een paar stevige wraps.

Neem nu de korte paal en bevestig deze horizontaal aan de onderkant van de ‘X’. Dit wordt de voet.

Leg de paal op de grond en bind hem vast met hetzelfde touw. Gebruik een trucker’s hitch om alles strak te trekken – dat is een knoop die veel spanning geeft en makkelijk los te maken is. Mocht je later zware bepakking comfortabel verplaatsen, test dan de stabiliteit door de travois rechtop te zetten.

Hij moet stevig staan en niet wiebelen. Voor het platform kun je een net van paracord maken of een stuk zeil vastbinden.

Trek lijnen van boven naar beneden en horizontaal, zodat een rooster ontstaat. Of gebruik een oud canvas zeil van 1x2 meter, vastgezet met touwhaakjes. Bevestig het platform aan de bovenkant van de ‘X’ en aan de voet.

Zorg dat het niet te hoog komt, anders kiept de travois om.

Een goed platform ligt op heuphoogte als je trekt.

Varianten en modellen: van simpel tot premium

Er zijn verschillende soorten travois, afhankelijk van je behoeften en budget. Een basismodel kun je bouwen met materialen die je al hebt, terwijl een premium-versie speciale bushcraft-tools gebruikt.

Laten we een paar opties bekijken, inclusief prijsindicaties voor wie wil investeren. Elk model heeft zijn voor- en nadelen. De simpele versie is snel en goedkoop, maar minder comfortabel voor zware lasten.

• Simpele bushcraft-travois: Gebruik alleen takken en touw dat je vindt of al hebt. Kosten: €0-10 voor extra paracord. Ideaal voor een snelle noodsituatie. Je kunt hem in 30 minuten bouwen. Merkloos, maar effectief.
• Mid-range model: Voeg een canvas zeil toe (€15-20 bij een outdoorwinkel) en een stevig jachtkoord (€10 voor 20 meter). Gebruik een bijl van €30-50 voor precisiewerk. Totale kosten: €50-80. Dit is een duurzamere versie die meerdere tochten meegaat.
• Premium bushcraft-travois: Kies voor hoogwaardige materialen, zoals hickory-houten palen (€20-30 per stuk, verkrijgbaar bij houthandel) en een military-grade paracord van 550 pond (€15 voor 30 meter). Voeg een draagriem toe van leer (€10-15). Kosten: €80-120. Dit model is lichtgewicht en extreem sterk, perfect voor langere expedities.
• Alternatief: hondenslee-stijl: Voor wie honden heeft, kun je een travois aanpassen met een harnas. Gebruik een bestaand harnas van Ruffwear (€50-70) en bouw de travois eromheen. Kosten: €100-150 incl. materiaal. Handig voor het vervoeren van wild of zware lasten.

De premium-versie is duurder maar gaat jaren mee en voelt professioneler. Kies wat bij je past; zelfs de goedkoopste optie kan een leven redden.

Experimenteer met verschillende maten: voor een solo-trip zijn palen van 1,5 meter genoeg, voor een groep kun je tot 3 meter gaan. Vergeet ook niet om de juiste rugzakinhoud te bepalen voor jouw specifieke trip.

Praktische tips voor gebruik en onderhoud

Test je travois altijd eerst met een lichte last. Begin met 5-10 kilo en bouw langzaam op tot het maximale gewicht voor een trektocht van 20-30 kilo.

Loop een stukje door het bos of over een zandpad om te voelen hoe het trekt. Als de travois kantelt, verplaats dan het gewicht naar voren of pas de hoek van de palen aan. Onderweg kun je een stok gebruiken als extra steun voor de voet, vooral op hellingen. Onderhoud is key voor lang gebruik.

Bewaar de travois op een droge plek, uit de zon, om rotting te voorkomen. Controleer de knopen na elke tocht en trek ze weer strak als dat nodig is.

Als een tak breekt, vervang hem meteen – neem reserve-takken mee in je rugzak.

Gebruik natuurlijke oliën, zoals lijnzaadolie (€5-10 per fles), om het hout te beschermen tegen vocht. En oefen regelmatig; hoe vaker je bouwt, hoe sneller en beter je wordt. Een paar extra bushcraft-tips: als je in sneeuw of modder trekt, bevestig dan planken of brede takken aan de voet voor meer drijfvermogen.

Gebruik een kompas of GPS om je route te plannen, want een zware travois vertraagt je tempo met 20-30%. En vergeet niet: veiligheid eerst.

Draag handschoenen om splinters te voorkomen, en zorg dat je altijd een EHBO-kit bij je hebt. Met deze vaardigheid ben je klaar voor elke frontier-uitdaging.