Een gewonde persoon vervoeren met een zelfgemaakte brancard

Een ongeluk zit in een klein hoekje, zeker als je midden in de wildernis bent. Je bent kilometers verwijderd van de dichtstbijzijnde weg en een van je groepsgenoten kan niet lopen door een verstuikte enkel of een val van een rots.

Paniek helpt niet, maar een plan wel. In de frontier freedom outdoor survival bushcraft-scène draait alles om zelfredzaamheid.

Met wat basiskennis en materialen kun je iemand veilig vervoeren zonder zwaar materiaal.

Wat is een zelfgemaakte brancard?

Een zelfgemaakte brancard is een draagbaar of sleepbaar vervoermiddel dat je ter plekke bouwt met materialen uit de omgeving.

Denk aan een frame van sterke takken, een comfortabel matras van bladeren en een stevig zeil of deken als draagoppervlak. Je kunt hem dragen met twee personen of achter een slee of mountainbike aan trekken. In bushcraftkringen noem je dit ook wel een ‘drag-barrow’ of ‘bushcraft sled’.

Het doel is simpel: iemand stabiel en comfortabel verplaatsen zonder extra letsel. Je vermijdt drukpunten, houdt het gewicht verdeeld en beschermt tegen schuren en kou.

Met een goed ontwerp kun je tot 100 kg meenemen zonder dat de constructie bezwijkt.

En je kunt hem aanpassen aan het terrein: van modderpaden tot rotsachtig terrein.

Waarom dit essentieel is in de wildernis

Als je alleen bent of met een kleine groep, is een gewonde persoon vervoeren een kwestie van overleven. Een onbehandelde blessure kan verergeren door kou, uitdroging of infectie.

Een zelfgemaakte brancard geeft je controle: je bepaalt het tempo, de route en het comfort. Je bent niet afhankelijk van hulp die misschien niet komt. In de praktijk zie je dat groepen die een basisbrancard kunnen bouwen, sneller en veiliger evacueren.

Ze gebruiken materialen die ze al bij zich hebben: een tarp van Sea to Summit, een hamer van Gransfors Bruks, touw van Paracord 550.

Dat betekent minder spullen sjouwen en meer flexibiliteit. En het voelt goed om je eigen oplossing te bedenken.

Kern en werking: stap-voor-stap bouwen

Je begint met een stevig frame. Zoek twee stevige sparren of eikentakken van ongeveer 2,5 meter lang en 5–7 cm dik.

Ze moeten recht zijn en geen scheuren hebben. Leg ze evenwijdig op de grond, op schouderbreedte (ongeveer 50 cm uit elkaar). Zet ze vast met een paar dwarslatjes van 40 cm, vastgezet met een boomknoop of tourniquet van touw.

Daarop leg je een comfortlaag. Gebruik een dik pak droge bladeren, varens of stro, ongeveer 10–15 cm hoog.

Leg daaroverheen je tarp of deken, bijvoorbeeld een Sea to Summit Escapist tarp of een wool blanket van Fjällräven.

Trek het strak en zet de randen vast met lijn of elastiek. Je hebt nu een stabiel, veerkrachtig oppervlak. Bevestig draaglussen op drie plekken per kant: vooraan, midden en achteraan. Gebruik hiervoor stevig touw van 5–8 mm dikte, bijvoorbeeld een stuk Paracord 550.

Maak lussen die comfortabel in de hand liggen en waar je handen niet snel uit slippen. Test de stabiliteit voordat je iemand erop legt: druk met je eigen gewicht in het midden en schud licht.

Leg de gewonde persoon erop en fixeer hem met een brede heupgordel of een extra deken die je vastzet met lijnen. Houd de schouders en knieën ontspannen, maar voorkom dat hij kan rollen. Zorg dat het hoofd iets hoger ligt dan de voeten voor comfort, maar niet te veel om druk op de ademhaling te vermijden.

Als je moet trekken, bevestig dan een treklijn vooraan het frame. Gebruik een stevige harnasriem of een lang stuk Paracord.

Trek langzaam en gelijkmatig, en laat iemand achterop duwen om stabiliteit te houden. Op die manier verplaats je 80–100 kg soepel over modder of gras.

Varianten en prijzen

Je hebt verschillende bouwstijlen, afhankelijk van je materiaal en terrein. Hieronder vind je drie praktische varianten met prijzen en merken die passen bij frontier freedom outdoor survival bushcraft.

• Lightweight bushcraft-dragers: Frame van twee lichte aluminium buizen (zoals de Helikon-Tex Bushcraft Carry Straps) of stevige sparren. Draagvlak van een 2-persoons tarp (Sea to Summit Escapist, €80–€120) en een isolatielaag van bladeren of een dun schuimmatje (Therm-a-Rest Z Lite, €40–€50). Kosten: €120–€170. Ideaal voor korte afstanden (1–3 km) en groepen tot drie personen.
• Mid-weight expedition: Frame van dikke eikentakken (gratis ter plekke) of een gerecyclede houten slee (bijvoorbeeld een oude hondenslee van Karakoram, €100–€150 tweedehands). Draagvlak van een wool blanket (Fjällräven, €150–€200) en een stevig zeil (4×4 meter, €60–€90). Kosten: €160–€250. Geschikt voor 5–10 km en grotere groepen.
• Heavy-duty frontier: Frame van twee stevige boomstammen en extra dwarsliggers. Draagvlak van een canvas zeil (5×5 meter, €80–€120) en een dik pak stro of varens. Treklijn met een harnasriem (Petzl, €25–€40) en een sleepharnas voor mountainbike (bijvoorbeeld een Topeak, €40–€60). Kosten: €145–€220. Ideaal voor langere evacuaties (10+ km) of zwaardere lasten.

Tip: combineer materialen uit je uitrusting. Een bivakzak als extra isolatie, een paracord-sleutelkoord als extra lijn, een multitool van Leatherman om knopen strak te trekken. Zo blijft het budget laag en de functionaliteit hoog.

Praktische tips en aandachtspunten

Test je constructie voordat je iemand erop legt. Druk met je eigen gewicht in het midden, schud licht en controleer of de lijnen niet slippen. Pas de luslengte aan zodat je comfortabel kunt lopen zonder je rug te belasten.

Een goede vuistregel: draag met gebogen knieën, rug recht, en wissel elke 5–10 minuten van kant.

Hou rekening met het terrein. In modder of zand verlies je veel grip.

Leg een extra laag bladeren of een dun zeil onder de wielen van je slee of mountainbike. In rotsachtig terrein zorg je voor extra demping: een dikker pak varens of een extra deken onder de gewonde. Bij kou voeg je isolatie toe: een bivakzak of extra wol. Mocht je tijdens je tocht worden verrast door onweer in de bergen, blijf dan laag bij de grond.

Communicatie is cruciaal. Spreek af wie voorop loopt, wie duwt en wie de lijnen bedient.

Geef duidelijke signalen: “stop”, “langzaam”, “bocht links”. Houd de gewonde persoon constant in de gaten: ademhaling, pijn en vroege tekenen van onderkoeling. Neem pauzes op vaste punten, bijvoorbeeld elke 20 minuten, en controleer de bindingen. Veiligheid gaat voor alles.

Draag handschoenen om schuren te voorkomen en gebruik een cap of zonnebrand als de zon fel is. Zorg voor voldoende water en een snack voor de gewonde, en weet hoe je een brandwond behandelen in de natuur moet.

En onthoud: een zelfgemaakte brancard is geen vervanging van professionele hulp. Gebruik hem om veilig een weg of pad te bereiken waar je hulp kunt inschakelen.

Als je vaak in de wildernis bent, oefen deze techniek met je groep. Bouw een brancard in de tuin, test hem op een parcours en leer elkaars lichaamstaal lezen. Zo bouw je niet alleen een constructie, maar ook vertrouwen. En dat is het echte gereedschap van een frontier freedom outdoor survival bushcraft-avonturier.