Een geïmproviseerde brancard maken van jassen en palen
Een ongeluk zit in een klein hoekje, ook als je diep in de wildernis bent.
Je bent aan het bushcraften of aan het survivallen, en opeens is er een blessure. Een enkel die door is, een beenbreuk, misschien wel uitputting.
Je hebt geen draagbaar, geen 112, alleen je uitrusting en je hoofd. Dan telt elke seconde. Je moet iemand vervoeren, maar hoe zonder een echte brancard? Simpel: je maakt er zelf een.
Met een paar sterke palen en je jassen bouw je in een mum van tijd een stabiel en comfortabel vervoersmiddel.
Dit is pure frontier freedom: improviseren met wat je hebt.
Wat is een geïmproviseerde brancard?
Een geïmproviseerde brancard is een tijdelijke draagbaar die je bouwt met materialen die je bij je hebt of vindt in de natuur.
In dit geval gebruiken we twee stevige palen en jassen om een stabiel platform te creëren waarop een gewonde kan liggen. Het doel is simpel: veilig en stabiel vervoer over ruw terrein zonder dat de gewonde verder letsels oploopt.
Denk aan een constructie die lijkt op een soort hangmat op palen, maar dan strakker en vlakker. De jassen dienen als zit- en ligvlak, de palen als dragers. Je vouwt de jassen dicht, knoopt ze vast en spannen het geheel op. Zo ontstaat er een stevig frame dat het gewicht van een persoon kan dragen.
Het mooie is dat je deze techniek overal kunt toepassen. Of je nu in de Ardennen bent, in de Canadese bossen of gewoon in je achtertuin oefent.
Het draait om creativiteit en kennis. Dit is bushcraft in optima forma: je materiaal gebruiken op een manier die je redt.
Waarom is deze techniek essentieel?
Stel je voor: je bent met een groep op survivaltocht. Een van je maatjes glijdt uit en breekt een been. Zonder mobiel bereik is lopen geen optie.
Je moet hem of haar vervoeren naar een plek waar je hulp kunt krijgen of zelf een schuilplaats bouwen.
Een geïmproviseerde brancard maakt dat mogelijk zonder dat je iemand op je rug hoeft te tillen, wat vaak onveilig is voor zowel de drager als de gewonde. Deze techniek is ook een stuk lichter voor je eigen lichaam.
In plaats van een zware last op je schouders te torsen, verdeel je het gewicht over een constructie die je met twee personen kunt dragen. Dat bespaart energie en voorkomt extra blessures. In de bush is energie je kostbaarste bezit.
Bovendien zorgt een brancard voor stabiliteit. Een gewonde die je op de grond sleept, kan sneller schokken opvangen, wat pijn verergert of letsels verergert.
Een vlakke, ondersteunende brancard houdt de persoon rustig en veilig. Dit is niet alleen praktisch, het is ook een mentale boost: je hebt controle over de situatie.
Materialen en stappen om je brancard te bouwen
Je hebt niet veel nodig, maar wat je hebt moet stevig zijn.
Stap 1: Kies en prepareer je palen
Reken op deze spullen: twee palen van ongeveer 2,5 tot 3 meter lang (diameter 5-8 cm, bijvoorbeeld van berk of eik), vier tot zes jassen (bij voorkeur dikke outdoor-jassen van merken als Fjällräven of Carhartt, prijs tweedehands zo'n €20-€40 per stuk), stevig touw of paracord (type 550, prijs €10-€15 per 30 meter), en eventueel extra lussen van webbing of riemen (€5-€10 per stuk). Zorg dat de palen recht en droog zijn; nat hout kan splijten. Zoek twee palen die even lang zijn en geen barsten hebben. Schuur eventueel scherpe randen weg met een scherp mes of een steen.
Leg ze parallel op de grond, ongeveer 50-60 cm uit elkaar. Dit is de basisbreedte voor je brancard.
Stap 2: Vouw en bevestig de jassen
Test de stabiliteit door erop te drukken; ze moeten niet doorbuigen. Vouw elke jas dicht, met de rits of knopen naar binnen, zodat je een plat pakket krijgt.
Gebruik vier jassen voor een basisbrancard: twee voor de zijkanten en twee voor het midden. Leg ze naast elkaar op de palen, zodat de mouwen richting de palen wijzen. Knip of vouw de mouwen om de palen heen en zet ze vast met touw of paracord.
Stap 3: Span het geheel op
Maak strakke knopen, zoals een dubbele slipknoop of een boeiknoop, voor stevigheid. Neem extra touw en span de jassen tussen de palen.
Bind aan beide uiteinden een lus vast en trek het touw strak. Je wilt een vlak oppervlak zonder doorzakken. Gebruik eventueel een derde jas als extra laag in het midden voor meer comfort.
Stap 4: Maak draaglussen
Test de brancard door er een zware tas op te leggen; als het niet beweegt, is het klaar voor een persoon.
Voor het dragen heb je handvatten nodig. Bind aan beide kanten van de palen touwlussen vast, ongeveer op schouderhoogte.
Gebruik hiervoor sterke knopen zoals de paalsteek. Zorg dat de lussen even lang zijn, zodat de brancard waterpas hangt.
Oefen met een groep: twee personen pakken de voorste lussen, twee de achterste, en tillen gelijkmatig op. Extra tip: als je webbing bij hebt, kun je die gebruiken voor de draaglussen. Webbing van merken als Black Diamond is licht en sterk, prijs €15-€25 per 5 meter. Het maakt het dragen comfortabeler en sneller.
Varianten en modellen met prijzen
Er zijn verschillende manieren om je brancard aan te passen, afhankelijk van je materiaal en de situatie.
Basisvariant: Budgetvriendelijk
Hieronder beschrijf ik drie varianten, inclusief indicatieve prijzen voor outdoor-uitrusting. Deze zijn gebaseerd op typische prijzen in Europa (2024), maar kunnen variëren per winkel. Deze is ideaal voor beginners of wie licht wil reizen. Gebruik twee stevige stokken van gevallen takken (gratis) en vier oude fleece-jassen (tweedehands €10-€20 per stuk).
Middenklasse: Stevig en veelzijdig
Touw van €5-€10 bij een bouwmarkt. Totaal: €30-€60. Werkt prima voor korte afstanden (1-2 km) op vlak terrein.
High-end: Professioneel bushcraft-niveau
Nadeel: minder comfortabel als de jassen nat worden. Koop twee palen van berk of esdoorn bij een outdoorwinkel, prijs €10-€15 per stuk (lengte 3 meter).
Combineer met drie jassen van merken zoals Patagonia of The North Face (tweedehands €25-€40 per stuk). Gebruik 550 paracord (€10-€15) en wat webbing voor de draaglussen (€10). Totaal: €80-€120. Deze brancard is sterker en gaat langer mee, geschikt voor ruiger terrein en langere dragen (tot 5 km).
Voor doorgewinterde survivalists: lichtgewicht carbonpalen (€30-€50 per stuk, merk als Black Diamond) en hoogwaardige jassen van merinowol of Gore-Tex (nieuw €100-€150 per stuk, maar tweedehands €40-€60). Voeg een draagtas toe van Cordura (€20-€30) voor opslag. Totaal: €150-€250.
Dit model is ultralicht, waterdicht en perfect voor expedities in frontier-gebieden zoals de Scandinavische wildernis. Onthoud: de prijs hangt af van je keuzes. Tweedehands spullen van merken als Fjällräven of Carhartt zijn vaak een slimme investering voor bushcrafters. Check lokale marktplaatsen of outdoor-forums voor deals.
Praktische tips voor gebruik en onderhoud
Test je brancard altijd eerst met een lichte last voordat je een gewonde vervoert. Leg een rugzak van 10-15 kg erop en loop een stukje.
Zo voel je of het stabiel is en waar eventuele zwakke punten zitten. Pas de knopen aan als het doorzakt. Hou bij het door de struiken lopen ook rekening met het weer en houd een tekenbeet logboek bij.
Natte jassen worden zwaarder en minder stevig. Droog ze na gebruik direct aan een vuur of in de wind.
Gebruik waterdichte jassen als het regent, of dek de brancard af met een poncho (prijs €10-€20, merk als Helikon-Tex). Werk altijd met een team. Alleen een brancard dragen is zwaar en onveilig. Verdeel de taken: één persoon loopt voorop, een ander houdt de gewonde stabiel.
Communiceer duidelijk: "Links af", "Stop", "Til nu op". Dit voorkomt ongelukken en houdt de sfeer rustig.
Veiligheid voor alles: zorg dat de gewonde goed vastligt. Gebruik extra touw of een riem om armen en benen te fixeren, zodat hij niet schuift. Weet wat te doen bij een botbreuk als je alleen bent; controleer regelmatig of de ademhaling oké is en of er geen drukpunten ontstaan.
Bij twijfel: bouw een schuilplaats en wacht op hulp. Vergeet daarbij niet je eigen medicatievoorraad te checken. Als je klaar bent, demonteer je de brancard en berg je materialen op.
Leer van elke oefening: wat ging goed, wat kan beter? Zo bouw je vaardigheid op voor echte noodsituaties. In de bush is kennis je beste wapen.