Een 'Figure 4' val maken voor klein wild

Een val maken van niets meer dan een paar takken en een stuk touw, dat voelt als de ultieme vrijheid.

Je staat daar midden in het bos, alleen met je skills en de natuur. De figure 4 val is een klassieker uit de bushcraft-wereld.

Simpel, effectief en je kunt hem overal ter plekke fabriceren. Geen ingewikkelde mechanismen, gewoon hout op hout. Deze val is perfect voor klein wild zoals eekhoorns, konijnen of fazanten. Het is een kwestie van geduld en het juiste ontwerp.

Je bouwt hem met materialen die je direct om je heen vindt.

Denk aan stevige takken van ongeveer de dikte van je duim. Je hebt geen zaklamp of complex gereedschap nodig. Alleen een scherp mes en focus.

Wat is een Figure 4 val precies?

Een figure 4 val is een val die je maakt van drie stukken hout.

Ze passen in elkaar als een soort houten puzzel. De naam komt van de vorm die de takken maken als je ze op de grond legt.

Het is een gewichtsval: het dier trekt de trigger aan en een zwaar object valt direct op hem. Snel en humaan als je het goed bouwt. De val bestaat uit een grondplank, een valplank en een triggerstaaf. De triggerstaaf heeft een inkeping aan de bovenkant.

Die inkeping grijpt vast in een gleuf in de valplank. Zodra er druk op de triggerstaaf komt, schuift hij los en valt de valplank naar beneden.

De figure 4 val is pure eenvoud. Geer metaal, geen veren. Alleen hout en zwaartekracht.

Dit mechanisme is al eeuwenoud en wordt nog steeds gebruikt door bushcrafters over de hele wereld. Het belangrijkste is de stabiliteit van de constructie. Als je de onderdelen niet strak en precies op elkaar afstelt, schiet de val te vroeg of niet.

Oefen daarom eerst zonder dier. Test de balans. Voel hoe de trigger reageert. Pas als je zeker bent van je zaak, zet je de val op een geschikte plek.

Waarom is deze val zo belangrijk in het wild?

Je bent op survivaltocht en je voorraad raakt op. Dan is het zaak om zelf voedsel te vinden.

De figure 4 val is een basistechniek die je altijd kunt toepassen.

Je hoeft niet terug naar de auto voor materiaal. Alles ligt in het bos. Dit geeft een gevoel van onafhankelijkheid dat je bijna nergens anders vindt.

Veel moderne valleien zijn duur en soms illegaal in bepaalde gebieden. Een houten val is vaak wel toegestaan, mits je de juiste dieren jaagt en de lokale wetgeving volgt.

Check altijd de regels voor je begint. In Nederland zijn bijvoorbeeld eekhoorns beschermd, maar in sommige gebieden mag je plagen bestrijden. Wees verantwoordelijk. De val is ook een geweldige oefening in concentratie. Je bouwt hem met aandacht.

Je observeert het gebied. Waar lopen de dieren? Waar zitten ze?

Je leert de natuur lezen. Dat is net zo belangrijk als het vangen zelf. Het ontspant je geest en verbindt je met je omgeving. Je bent niet meer alleen een toerist, je bent een onderdeel van het bos.

Materialen en de bouw stap voor stap

Je hebt drie hoofdstukken hout nodig. De grondplank moet stevig en vlak zijn, ongeveer 30 cm lang. De valplank is iets kleiner, rond de 20 cm.

De triggerstaaf is de dunste, maar moet wel sterk zijn. Gebruik houtsoorten zoals eik of berk.

Deze zijn hard en splinteren minder snel. Vermijd zacht hout zoals wilg, dat breekt te snel.

Je hebt ook een stuk touw nodig van ongeveer 1 meter. Paracord 550 is ideaal, maar een stevig stuk jutetouw werkt ook. Het touw bevestig je aan de valplank en aan een stevige tak of wortel.

De val moet namelijk wel blijven hangen als hij valt. Je wilt geen zware plank op je eigen tenen laten vallen.

Stap 1: Snijd een gleuf in de bovenkant van de grondplank. Dit is de zitplaats voor de triggerstaaf. De gleuf moet ongeveer 1 cm diep zijn. Stap 2: Snijd een gleuf in de zijkant van de valplank.

Hier moet de inkeping van de triggerstaaf in passen. Stap 3: Snijd de triggerstaaf.

Maak een schuine inkeping aan de bovenkant. Zorg dat deze precies past in de gleuf van de valplank.

Stap 4: Zet de grondplank vast met een pin of zware steen. Stap 5: Hang de valplank erboven met het touw. De valplank moet vrij kunnen bewegen.

Stap 6: Plaats de triggerstaaf. De ene kant rust in de gleuf van de grondplank, de andere kant grijpt in de gleuf van de valplank. Nu moet je de constructie balanceren.

Het is een kwestie van millimeters. De verhoudingen zijn cruciaal.

De juiste afmetingen en verhoudingen

De triggerstaaf moet ongeveer 20 cm lang zijn. De inkeping mag niet te diep zijn, anders breekt hij.

De valplank moet zwaar genoeg zijn om het dier te raken, maar licht genoeg om snel te vallen. Een plank van 2 cm dik is ideaal. De grondplank mag dikker zijn, tot 4 cm.

Test de val zonder aas. Leg een stukje voedsel op de triggerstaaf.

Als je erop drukt, moet de val direct vallen. Is hij te gevoelig? Dan schiet hij te snel. Is hij te zwaar?

Dan reageert hij niet. Pas de inkepingen aan.

Schuur de randen glad. Een ruwe trigger blijft makkelijk haken.

Variatie: de moderne houten val

Je kunt de klassieke figure 4 aanpassen met moderne materialen. Sommige bushcrafters gebruiken een stuk aluminium of staal in plaats van hout voor de trigger.

Dit maakt de val sterker en minder gevoelig voor vocht. Een RVS staafje van 4 mm dikte kost ongeveer €5,- bij een bouwmarkt. Je vijlt er een inkeping in en je bent klaar.

Een andere variant is de dubbele val. Hierbij gebruik je twee triggers die elkaar blokkeren.

Als het dier vanaf de zijkant komt, activeert de andere trigger de val.

Dit is complexer om te bouwen, maar effectiever voor dieren die niet rechtuit lopen. Je hebt dan wel meer hout nodig en meer tijd. Een setje paracord voor de touwen kost ongeveer €3,- per meter. Prijzen voor materialen: Hout is gratis uit het bos.

Paracord 550 (10 meter) kost €8,-. Een goed bushcraftmes zoals de Morakniv Companion kost €25,-.

Als je een speciale triggerstaaf wilt kopen, kun je kijken bij survivalwinkels. Een kant-en-klare RVS trigger kost rond de €10,-. De totale kosten voor een simpele val liggen dus onder de €15,-.

Er bestaan ook commerciële figure 4 val sets. Die koop je online voor €30 tot €50.

Ze zijn vaak gemaakt van behandeld hout en RVS. Handig als je snel wilt beginnen, maar zelf je bushcraft kampvuurplek inrichten is leuker en leerzamer. Je leert de kneepjes van het vak. Bovendien weet je precies hoe stevig je val is.

Praktische tips voor succes

Plaats de val op een open plek, maar wel in de schaduw.

Dieren schrikken van schaduw minder snel. Zorg dat de val stabiel staat.

Gebruik kleine steentjes om de grondplank waterpas te zetten. Een onstabiele val valt vanzelf of reageert niet. Test altijd eerst zonder aas. Gebruik lokmiddelen die passen bij het dier.

Voor eekhoorns zijn noten of pinda’s ideaal. Voor konijnen werkt wortel of appels goed, net als wilde eetbare planten uit onze regio.

Leg het aas op de triggerstaaf, niet ernaast. Het dier moet de trigger direct raken. Zorg dat het aas vers is.

Bedorven eten lokt geen dieren. Controleer je val regelmatig.

Laat een dier niet lang lijden. Dat is onethisch en onpraktisch.

Check de val elke 2 uur. Als je vangt, handel direct en respectvol. Gebruik het dier voor voedsel.

Verspilling hoort niet in de bushcraft-cultuur. Leer meer over duurzaam eten uit de natuur; je bent immers onderdeel van de cyclus.

Let op het weer. Regen kan het hout uitzetten of krimpen.

Een vochtige trigger kan blijven plakken. Bewaar je val op een droge plek als je hem niet gebruikt.

Smeer de delen in met bijenwas als je langere tijd blijft. Dat beschermt het hout en zorgt voor soepele beweging. Veiligheid gaat boven alles. Zet een val nooit op een plek waar mensen of huisdieren kunnen lopen.

Gebruik waarschuwingsbordjes als je in een openbaar gebied bent. Houd rekening met andere dieren.

Een val die niet goed staat, kan onbedoeld toeslaan. Wees voorzichtig en respectvol. De figure 4 val is een basisvaardigheid die je verder brengt.

Oefen ermee, verbeter je techniek en leer van je fouten. Elke val die je bouwt, wordt beter.

En elke keer dat je slaagt, voel je die diepe verbondenheid met het wild.

Dat is waar frontier freedom om draait.