Bushcraft in Nederland: De weinige plekken waar het nog kan

Droom je van wildernis, maar woon je in Nederland? Het voelt soms alsof we te ver van de echte wildernis afzitten.

Toch is er hoop. Bushcraft draait niet om kilometerslange tochten door onherbergzaam gebied, maar om de mindset: overleven, verbinden met de natuur en je eigen comfort creëren. In dit kleine kikkerlandje zijn er nog plekken waar je je even helemaal los kunt maken van de dagelijkse sleur.

Plekken waar je met de juiste skills en toestemming een vuurtje mag stoken en de nacht onder de sterren doorbrengt. Laten we de kaart van Nederland eens op een andere manier bekijken.

Avontuur in de wildernis: de 7 wildste plekken van Nederland

Veel mensen denken dat wildernis in Nederland niet bestaat. Dat is deels waar, maar het is ook een kwestie van perspectief.

We hebben geen beren of wolven (nog niet), maar we hebben wel uitgestrekte gebieden die een gevoel van vrijheid geven. Volgens bron 2 is het een veelgemaakte fout om te zeggen dat er geen wildernis is; beschermde gebieden bieden een beleving van wildernis. En daar draait het om.

Je hoeft niet naar Canada om je kleine survival-avontuur te beleven. Als je echt los wilt gaan, moet je soms een beetje moeite doen.

Zoek de randen op. De Boschplaat op Terschelling is hier een perfect voorbeeld.

Het is een enorm gebied van 5 bij 10 kilometer, maar let op: het is gesloten van half maart tot oktober. Waarschijnlijk om de vogels te beschermen die daar broeden. Dit soort regels houden de plekken wild. Andere plekken, zoals Tiengemeten in het Haringvliet, bieden een 10 kilometer lange route over onverharde paden.

Je bent er niet helemaal alleen, maar de sfeer is ruig. Een van de absolute toppers is Nationaal Park De Biesbosch.

In 2004 werd deze plek zelfs uitgeroepen tot de mooiste plek van Nederland. Het is een doolhof van kreken en eilandjes. Wil je de massa vermijden?

Kies dan voor rustige dagen en tijden, zoals de tips aangeven. Zoek de stilte op in de vroege ochtend of late avond.

Het voelt dan alsof je echt in de wildernis bent, terwijl je maar een paar uur van huis bent.

Zes plekken in Nederland waar je nog wildernis vindt

Er zijn specifieke plekken waar bushcraft en wildkamperen (onder voorwaarden) mogelijk zijn. Een locatie die eruit springt is Natuurcamping De Klashorst in Diffelen, Overijssel.

Dit is een van de weinige plekken waar je officieel toestemming kunt krijgen van de boswachter voor open vuur en meerdere nachten overnachten. Dit is goud waard voor de serieuze bushcrafter. Je kunt hier je skills testen zonder constant over je schouder te hoeven kijken of de handhaving eraan komt.

Een andere speciale plek is het Lauwersmeer. Dit is niet zomaar een meer; het is een Dark Sky Park.

Voor een frontier-freedom-liefhebber betekent dit: slapen onder een onwerkelijk sterrenhemel. Je visueel oriënteren op de sterren is een klassieke bushcraft-skill. Even je hoofdlamp uitdoen en wennen aan het duister. Het voelt alsof je veel verder bent dan Nederland.

In de Oostvaardersplassen vind je Natuurkamperterrein De Dasselaar. Dit ligt midden in het ruige moeraslandschap.

Het voelt kwetsbaar en tegelijkertijd krachtig om daar je tentje op te zetten. En dan zijn er de extreem afgelegen plekken. Rottumeroog is officieel verboden gebied.

Je mag er alleen komen via georganiseerde excursies van Staatsbosbeheer. Dit is pure, ongerepte natuur die streng wordt beschermd.

Je bezoek is dan ook zeer zeldzaam. Dit typeert de Nederlandse situatie: de wildernis is er, maar ze is afgeschermd. Om haar te behouden, moeten we ons aan de regels houden.

Dat betekent dat je je planning moet afstemmen op de mogelijkheden die Staatsbosbeheer biedt. Een excursie is de perfecte managie om te beginnen.

Wat leer je allemaal op Bushcraft excursie?

Je leert de basisvaardigheden op een plek waar het mag. Neem nu de excursie bij Natuurcamping De Klashorst.

Hier leer je de fundamenten van het overleven. Je leert vuur maken, maar dan op de ouderwetse manier. Denk aan het werken met Maya sticks (houten boor), fatwood (harsachtig berkensparrenhout) en de Firesteel.

Het doel is niet alleen een vuurtje stoken, maar begrijpen hoe vonk en brandstof samenwerken.

Je leert ook wat de natuur je te eten geeft. Tijdens deze excursies leer je eetbare planten herkennen. Denk aan hondsdraf, zevenblad, brandnetel en waterpeper. Je leert het verschil tussen een giftige en een eetbare plant.

Dat vereist kennis en voorzichtigheid. Je leert ook de fijne kneepjes van het kamperen.

Zo leer je dat je dode takken niet van de grond moet rapen (die zijn vaak nat en moeilijk te branden), maar dat je ze net boven de grond van bomen plukt. Een kleine tip die een groot verschil maakt. Naast deze vaardigheden leer je ook over respect voor de omgeving.

Je leert waarom je bepaalde gebieden moet mijden en hoe je je sporen minimaliseert.

In de Biesbosch leer je bijvoorbeeld dat je met een kano door de kreekjes vaart om rust te vinden. Je leert navigeren zonder moderne hulpmiddelen. Het draait allemaal om die connectie met het hier en nu.

Je leert je eigen comfort creëren uit wat de omgeving je biedt. Dat is de kern van bushcraft.

De realiteit van bushcraften in Nederland

Er zit een duidelijk verschil tussen bushcraften in Nederland en in het buitenland. Wie op zoek is naar de beste bushcraft locaties in Europa, merkt al snel dat in Nederland bijna alles privédomein of staatsbos is.

Dit betekent dat je bijna nooit zomaar een vuurtje mag stoken of mag wildkamperen. De regels zijn streng. Waar je in Canada of Zweden vaak het recht hebt om te kamperen waar je wilt (Allemansrätten), heb je in Nederland toestemming nodig.

Zonder toestemming van de boswachter ben je illegaal bezig. De oplossing is om gebruik te maken van de bestaande structuur.

Zoek naar plekken die speciaal ingericht zijn voor deze activiteiten. Natuurcamping De Klashorst is hier een perfect voorbeeld van. Je betaalt een vergoeding, maar je krijgt de vrijheid om vuur te maken en te overnachten. Dit is de Nederlandse variant van de laatste echte wildernis van Europa: georganiseerde vrijheid.

Het is minder "frontier" dan het gevoel in de bossen van Noorwegen, maar het is wel de realiteit waarmee we moeten werken. Een andere realiteit is de schaal.

De Boschplaat op Terschelling voelt groot, maar het is maar 50 vierkante kilometer. De Biesbosch is uitgestrekt, maar overal zijn waterwegen en paden. Je bent nooit echt "verloren".

Dat is enerzijds veilig, anderzijds mist misschien het gevoel van totale isolatie.

Om dat gevoel te krijgen, moet je vaak vroeg opstaan of juist laat opblijven. De drukte vermijden is essentieel voor het gevoel van echte bushcraft-vrijheid.

Praktische tips voor jouw Nederlandse Bushcraft-avontuur

Als je eropuit gaat, zijn er een paar dingen die je goed moet regelen. Ten eerste: toestemming. Zoals gezegd, regelt Staatsbosbeheer de toegang tot de meest afgelegen plekken, zoals Rottumeroog. Voor andere plekken, zoals De Klashorst, regel je dit via de camping of de boswachter.

Ga hier niet lichtzinnig mee om. Een goed gesprek met de boswachter opent deuren.

Leg uit wat je wilt doen (bushcraft, niet feesten) en je zult zien dat ze vaak meewerken. Als het gaat om materiaal, zoals de regels voor bushcraft messen in de UK, hoef je niet de duurste dingen te kopen.

Voor vuur maken is een Firesteel (van ongeveer €10-€15) onmisbaar. Hij gaat jaren mee en werkt bij nat weer. Voor tondel is fatwood (harsrijk hout) ideaal.

Je kunt dit kopen, maar je leert het tijdens een excursie herkennen en verzamelen.

Ook een goede bijl is handig, maar voor de beginner is een stevig mes vaak al voldoende. Denk aan een morakniv (rond €20-€30). Simpel, sterk en betrouwbaar. Voedsel is een onderdeel van het avontuur.

Je kunt je proviand meenemen, maar probeer eens wat te vinden. Zoals gezegd: zevenblad is eetbaar, net als brandnetel (maar dan gekookt of fijngesneden).

Let wel op de tip: pluk bramen boven je heupen. Honden en andere dieren plassen vaak lager, waardoor de bessen lager besmet kunnen zijn.

Beter veilig dan ziek. En tot slot: slaapcomfort. In de zomer is een hangmat (zo'n €50-€100) heerlijk.

In de koude maanden is een goede slaapzak en isolerende mat (R-waarde van minimaal 3.0) essentieel. In Nederland is het vaak vochtig. Een natte grond zuigt de warmte uit je lichaam.

Zorg dat je droog en geïsoleerd ligt. Dan geniet je pas echt van de sterrenhemel in het Lauwersmeer of de stilte in de Overijsselse bossen.

Ga ervoor, maar doe het met respect. De wildernis is klein, maar fijn.